Home      Projecten       Lesmateriaal      Publicaties     Presentaties     Curriculum vitae      

 


 

Observational learning in Cultural and Arts Education

(ILO, 2006-2010)
Talita Groenendijk
 

   

Het project betreft een onderzoek naar de effecten van observerend leren bij Culturele en Kunstzinnige Vorming (CKV) in de Tweede Fase van het voortgezet onderwijs. Het onderzoek is gericht op twee disciplines; creatief schrijven en visuele  kunstproductie. In samenwerking met CKV-docenten wordt een leerarrangement ontworpen waarin leerlingen modellen observeren en evalueren. De modellen zijn medeleerlingen die uitvoeringsprocessen laten zien op het gebied van creatief schrijven en visueel werken. Nagegaan wordt wat de effecten van observerend leren zijn op de leerresultaten van leerlingen, met name op hun creatieve processen, de kwaliteit van hun geschreven en visuele producten, hun kennis en motivatie.

Janssen, T. & Rijlaarsdam, G. (2006).
Observational learning in Cultural and Arts Education: Effects on students’ creative processes, products and motivation. Proposal for a PhD study (2006 – 2010).
Amsterdam: Instituut voor de Lerarenopleiding, Universiteit van Amsterdam.
 

 

tekenen

 

     
Leren interpreteren van literaire teksten in het studiehuis
(NWO, 2002-2006)
 
   

Tanja Janssen & Martine Braaksma
 

   

Hoofdvraag van dit onderzoek is: kan 'zelf vragen stellen' tijdens het lezen een positieve invloed hebben op het lezen en interpreteren van literaire teksten?
Dit onderzoeksproject omvat twee deelstudies:
In deelstudie 1 zijn lees- en interpretatieprocessen van leerlingen aan het begin van de Tweede Fase (4 havo/vwo) onderzocht. Sterke en zwakke literatuurlezers lazen vijf literaire verhalen hardopdenkend; alle reacties tijdens het lezen zijn opgenomen, in protocollen uitgeschreven en geanalyseerd. De analyse richtte zich op verschillen tussen de sterke en zwakke lezers, met name in het vragen stellen en probleem signaleren tijdens het lezen.
In deelstudie 2 zijn verschillende lessenseries ontwikkeld voor 4 havo/vwo, gericht op het leren interpreteren van korte verhalen door zelf vragen stellen. In de lessenseries worden leerlingen gestimuleerd om - voor, tijdens en na het lezen - vragen te stellen, uitgaande van hun eigen gedachten over en ervaringen met de tekst. De effecten van instructievariabelen (leerling- versus docentvragen, met of zonder voorbeelden) op het literaire leesproces en de uiteindelijke respons zijn onderzocht.
 

 
 

 

 

   

Relatie tussen literair lezen en creatief schrijven
(Stichting Lezen, 2004-2006)

Hein Broekkamp, Tanja Janssen & Eva Smallegange

‘Literatuur’ en ‘schrijven’ worden veelal gescheiden van elkaar behandeld. Dat is jammer, want tussen beide disciplines bestaan raakvlakken. Door literatuur te lezen zouden leerlingen vertrouwd kunnen raken met literaire procédés, die zij vervolgens in eigen verhalen en gedichten kunnen toepassen. En omgekeerd: door zelf verhalen en gedichten te schrijven, kunnen leerlingen oog krijgen voor literaire aspecten waardoor zij beter in staat zijn teksten van anderen te lezen en te waarderen. Maar is er inderdaad zo’n nauwe relatie tussen literaire lees- en schrijfvaardigheid?
In opdracht van Stichting Lezen hebben wij dit onderzocht, door aan Nederlandse en Vlaamse leerlingen (5 vwo / aso) literaire leestaken en creatieve schrijftaken voor te leggen, hun prestaties op beide typen taken te beoordelen en met elkaar te vergelijken.

Janssen, T., Broekkamp, H. & Smallegange, E. (2006).
De relatie tussen literatuur lezen en creatief schrijven; een onderzoek.
Amsterdam: Stichting Lezen.
 

 

Hij lijkt op mij

Groen als ik ben

Als een jong kind op een fiets

Als muziek die nooit gezongen is

Een rilling zonder eind

 

     

Vaardigheden voor zelfstandig leren
(ILO, 2001-2002)


Tanja Janssen, Geert ten Dam & Bernadette van Hout Wolters

Het begrip 'zelfstandig leren' speelt in het voortgezet onderwijs een belangrijke rol. Het houdt in dat leerlingen meer verantwoordelijkheid nemen over hun eigen leerproces, en minder afhankelijk worden van de docent. Maar om zelfstandig te kunnen leren hebben leerlingen leervaardigheden nodig: jezelf motiveren, bepalen wat je leerdoel is, een aanpak kiezen, jezelf vragen stellen, jezelf kunnen beoordelen, enz. Bovendien moeten leerlingen complexe combinaties van vaardigheden beheersen, zoals studerend lezen, kritisch denken en samenwerkend leren.
Via een literatuurstudie zijn we nagegaan welke leervaardigheden van belang zijn voor zelfstandig leren en hoe deze vaardigheden - blijkens onderzoek - het beste  gestimuleerd en bevorderd kunnen worden. Het resulterende overzicht is vooral bedoeld voor docenten in het voortgezet onderwijs.

Janssen, T., Ten Dam, G., & Van Hout Wolters, B. (2002).
Vaardigheden voor zelfstandig leren. Een praktijkgericht overzicht van onderzoek
Assen: Van Gorcum.